Straatfotografie: Wat mag wel en wat niet?

Vertelde ik in de vorige aflevering het een en ander over wat straatfotografie nu eigenlijk is, dit keer zal ik proberen in het kort aan te geven wat wél en niet toegestaan is bij het fotograferen op straat.

Eén ding is duidelijk…, er mag een heleboel! In principe is het fotograferen in de openbare ruimte toegestaan, zo ook het fotograferen van mensen die zich in de openbare ruimte bevinden. Maar er zijn wel een aantal regels waar je aan moet voldoen. Je moet je altijd realiseren dat je met mensen te maken hebt, en dat het respect naar je onderwerpen toe héél belangrijk is.

 

Straatfotografie in de openbare ruimte

Wat is “de openbare ruimte”? Alle plaatsen en plekken waar mensen vrij toegang hebben kun je als openbare ruimte aanmerken. Natuurlijk is daar wél een onderscheid in te maken. Zo vervult bijvoorbeeld een NS station een openbare functie terwijl het puur wettelijk gezien een semi-openbare ruimte is, er is een eigenaar of beheerder die wel degelijk bepaalde restricties kan stellen aan wat je er doet. Fotograferen in een NS station kan dus aan allerlei voorschriften gebonden zijn. Op een NS station kan het dan dus gebeuren dat je door spoorwegpolitie of bewaking weggestuurd wordt, en daar zul je dan aan moeten voldoen.

Straatfotografie in de praktijk

 

Straatfoto’s openbaar maken

Een heel belangrijk gegeven bij het beantwoorden van deze vraag is het wel of niet schaden van het redelijk belang van een gefotografeerde. Wat echter nog veel belangrijker is, is het verschil tussen iemand fotograferen en de foto publiceren. Soms hoor je op straat wel eens iemand opmerkingen maken over het feit dat je niet zou mogen fotograferen, en dat is dus pertinent niet waar. Iemand op straat fotograferen mag namelijk altijd, pas op het moment dat je een gemaakte foto gaat publiceren kan er mogelijk een probleem ontstaan. Er is dus een heel duidelijk verschil tussen fotograferen en publiceren.

Je moet je altijd realiseren dat je met mensen te maken hebt, en dat het respect naar je onderwerpen toe héél belangrijk is.

 

Redelijk belang

‘Redelijk belang’ is een term die regelmatig langskomt als het over straatfotografie gaat, maar wat betekent de term ‘redelijk belang’ eigenlijk? Juridisch betekent redelijk belang het belang van een persoon dat met redelijke argumenten aantoonbaar wél of niet geschaad wordt. Een voorbeeld: je loopt in Amsterdam en komt in de Jordaan een bekende Nederlander tegen, bijvoorbeeld Jette van der Meij. Nu wéét ik toevallig uit ervaring dat deze dame erg op haar uiterlijk is, dus kán het heel makkelijk gebeuren dat ze niet blij is met het feit dat je, op een misschien (in háár beleving) wat ongunstig moment, een foto van haar maakt. Als deze persoon in alle redelijkheid kan aantonen dat publicatie voor haar schadelijk is dan kán het zijn dat een rechter daar in mee gaat. Échter zal dan ook altijd een afweging gemaakt worden op basis van ‘vrije nieuwsgaring’ en ‘vrijheid van meningsuiting’.

Tegelijkertijd heeft deze BN’er een zogenaamd verzilverbaar portret, dát is dan weer iets wat eigenlijk pas ter sprake komt op het moment dat je zo’n foto commercieel zou uitbaten of op het moment dat je de persoon in kwestie door je publicatie economische schade zou toebrengen. Uitgangspunt moet in geval van straatfotografie altijd het respect naar de gefotografeerde zijn. Als je jezelf daaraan houdt, is de kans klein dat je in de problemen komt. Over het algemeen worden zaken op basis van redelijk belang maar zelden toegekend.

Straatfoto's maken in het openbaar

 

Bezwaar tegen publicatie

Een tweede voorbeeld. Je loopt ergens in een andere stad op straat en maakt een foto waar een willekeurig persoon op staat. Vervolgens maakt deze persoon een probleem van het feit dat je een foto gemaakt hebt op basis van het gegeven dat hij of zij zich bij zijn of haar werkgever ziek heeft gemeld en dus niet op straat zou moeten zijn. Op het moment dat deze persoon een bezwaar zou maken tegen publicatie heeft dit waarschijnlijk weinig kans van slagen, de rechter zal een argument van redelijk belang hoogstwaarschijnlijk niet honoreren. Deze persoon neemt namelijk zélf het risico dat er problemen ontstaan door zich ziek te melden en vervolgens vrolijk de straat op te gaan.

Portretrecht

Nog een voorbeeld. Je hebt een straatfoto gemaakt waarop iemand duidelijk te herkennen is. Deze mag je normaal gesproken rustig publiceren in een boek, op je website of in een blog of iets dergelijks. Ga je deze foto verkopen aan een reclamebureau en gaat men deze verbinden met het aanprijzen van een bepaald artikel? Dan kom je in de problemen. Op dat moment komt namelijk het portretrecht om de hoek kijken, de gefotografeerde heeft dan namelijk wel degelijk een aantal rechten. Hij of zij kan dan inderdaad vergoeding eisen óf kan aangeven niet in een commercial gebruikt te willen worden.

Straatfotografie in steden

Conclusie

Alles bij elkaar is er over dit onderwerp al héél veel geschreven, vele pagina’s vol. Ik heb geprobeerd in een kort bestek wat dingen aan te geven, maar het is héél lastig om een en ander in een kort artikeltje volledig te behandelen. Heb je vragen of opmerkingen over straatfotografie, stel ze hier rustig, ik zal dan proberen je van een antwoord te voorzien.

Oók kun je natuurlijk een keer een workshop straatfotografie volgen. Tijdens mijn workshops worden deze onderwerpen uiteraard óók behandeld en leer je nog veel meer over straatfotografie.

Delen met je fotografie maatjes via:

25 responses on "Straatfotografie: Wat mag wel en wat niet?"

  1. Vanuit mijn professionele achtergrond volg ik de adviezen van Marc De Rooij. Doe wat je kan maar bij de minste weerstand, ben voorzichtig.
    De nieuwe wetgeving GDPR is nog nieuw en juridische interpretatie kan gekke sprongen maken. Maar bovenal blijf de wereld vastleggen. W.

  2. Goedendag,

    Ik heb een vraag over de wet die officieel vanaf 25 mei 2018 in gaat. De nieuwe Europese privacywet, AVG.
    Is dit op basis daarvan toen geschreven?

    Op moment lees ik op social media dit over amateurfotografie:
    “Uw camera kan de kast in: EU verbiedt vanaf 25 mei alle openbare amateur fotografie
    -Weinig mensen weten dat vanaf 25 mei de facto een einde komt aan alle amateur fotografie in het openbaar. Dan gaat namelijk de nieuwe Brusselse gegevensbescherming verordening (AVG) in. Dat betekent dat iemand die op straat een foto maakt, of op een feestje, of bij een voetbalwedstrijd of concert, of een vakantiefoto op bijvoorbeeld het strand, en niet de toestemming heeft van alle personen die op de foto terecht komen, extreem hoge boetes kan krijgen, tot wel € 20 miljoen per overtreding. Volgens onafhankelijke waarnemers is de ware reden dat de EU op ronduit fascistische wijze probeert te voorkomen dat er steeds weer foto’s en filmpjes van de keiharde gevolgen van de massa immigratie en islamisering van onze landen –zoals terreuraanslagen, misdaden en ander agressief wangedrag- op het internet worden geplaatst.”
    – Foto’s en filmpjes op straat, van huwelijksfeestjes, van een sportwedstrijd, van een concert, het diplomazwemmen van uw kind, een verjaardagspartijtje, een dagje op het strand, aan de boulevard – over precies twee weken u kunt het allemaal vergeten. Als er ook maar één persoon op uw foto komt die dat niet wil, dan loopt u het risico op een krankzinnig hoge boete.

    Ik kan het mij namelijk haast niet voorstellen. Ook kan ik hier geen duidelijkheid over vinden.

    Met vriendelijke groet,
    Elles

  3. Mijn buurvrouw is aan het verhuizen en heeft een grote spiegel in de tuin staan. Twee colporteuzes gingen er hun hoofddoekjes herschikken. Leuke foto dacht ik. Daar waren ze boos om. Ik moest ze wissen. Dat wilde ik wel doen. Maar dat wilden ze me zien doen want ze vertrouwden me niet. Dat ging me te ver. Ik zal ze wissen zei ik en deed de deur dicht. Even later liepen ze nog eens voorbij en maakten een foto van mij. Om aan hun broer te laten zien dacht ik en dat mijn huis al roken.

    • Mensen kunnen soms erg fel reageren hierop (los van of het toestaan is of niet), wat natuurlijk jammer is. Ik adviseer in zo’n geval te doen wat ze graag willen, daarmee voorkom je problemen.

  4. Hallo heer De Rooij,

    Ik heb foto´s van marktkooplieden inclusief hun koopwaar en ik vraag me af of ik deze foto´s mag plaatsen op mijn website.
    En een andere vraag is het fotograferen van de artikelen in de marktkramen. Bij en op de artikelen kun je geen merknamen zien.
    Zo heb ik ook foto’s van damessjaaltjes hangende in een marktkraam die met het tegenlicht en in kleur heel mooi zijn en omgezet in zwart-wit was best verassend. Op deze foto’s zie je geen merknamen van de sjaaltjes.
    Verder staan er beschilderde planken op de foto met een geschreven versje erop geschilderd. Is dat dan auteursrechtelijk beschermd?
    Kortom waar liggen de grenzen?

    Bedankt en met vriendelijke groeten,
    Peter

    • Hi Peter,

      Producten die verkocht worden (met of zonder merk) kan je gerust plaatsen, dat is geen probleem. Zodra mensen herkenbaar in beeld komen ligt het anders, maar zal het doeleinden van de foto mede bepalend zijn. Als het op een persoonlijke website/blog terechtkomt is het geen enkel probleem, maar wil je de foto gaan verkopen dan kan het wel voor problemen zorgen.

  5. Goedendag,
    Ik wil graag een serie maken over vroeger en nu, en dan voornamelijk straatbeeld.
    Mag ik zomaar een straatfoto uit het jaar 1930 zoiets van bijvoorbeeld beeldbank.amsterdam.nl gebruiken naast een eigen gemaakte foto van nu, en dit dan publiceren d.m.v. een boek of iets dergelijks?

    • Hi Johan,

      Het stadsarchief Amsterdam zegt het volgende erover:
      “Vanaf 1 januari 2017 wordt er geen gebruiksvergoeding meer gerekend voor het opnemen van beelden waarvan het Stadsarchief rechthebbende is. Wel dient men ‘Stadsarchief Amsterdam’ als bron van herkomst te vermelden.
      Bij materiaal waarvan de rechten niet bij het Stadsarchief Amsterdam berusten gelden afwijkende voorwaarden en tarieven. Als u op het rode diskette-icoontje onder de afbeelding klikt, ziet u wie de rechthebbende is en wat de leveringsvoorwaarden zijn.”

      Mocht je het niet zeker weten bij een bepaalde foto, kan je altijd even informeren bij het stadsarchief.

  6. Dag Mark, als ik een foto maak van iemand vanaf afstand en deze persoon heeft dit niet in de gaten mag ik deze dan op Facebook plaatsen, in de rubriek foto en ontspanning.

  7. Hoi. Ik zoek mij suf naar een antwoord.. misschien giet iemand? 😊😊👍👍

    Mag een aannemer zomaar foto’s van mijn (door hem verbouwde) badkamer op zijn site plaatsen?

    Of..

    Mag een stoffeerder zomaar foto’s van mijn (door hem gestoffeerde ) trappen op marktplaatsadvertentie zetten ?

    • Nee dat mag niet zonder toestemming, want jij hebt die foto gemaakt 😉

      • Hoi Mark. Bedankt voor je antwoord maar het ging mij er om dat de aannemer of stoffeerder zelf foto’s hebben gemaakt zonder dat te vragen of te overleggen.

        Het is mijn interieur waar “heimelijk” foto’s van zijn gemaakt en die zonder toestemming/overleg gepubliceerd worden voor commerciële doeleinden.

        Er zijn geen personen op zichtbaar.

        Ik herken het als mijn interieur maar dat zal en onbekende niet zien uiteraard.
        Ik hoop dat ik de casus nu wat scherper heb neergezet. Ben benieuwd naar je antwoord.

        Groet Ger

        • Ahhh, in dat geval durf ik het niet met zekerheid te zeggen. Normaal mag je alles fotograferen in openbare ruimten, maar de stoffeerder was op dat moment niet in een openbare ruimte. Dus in dat opzicht denk ik dat je daar wel bezwaar tegen kan indienen.

          • Hoi Mark.

            Thanks voor je antwoord. Blijft een lastige casus dus. Ik kan ook nergens een juridisch ondersteund antwoord vinden. Helaas….

            Gr Ger

  8. geld dit ook voor België of zijn het regels specifiek voor Nederland?

    • Goede vraag Marc.
      In België moet je wel toestemming moet vragen als je mensen fotografeert.

      De basis van de regelgeving rond het portretrecht is te vinden in de Wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en naburige rechten.

  9. Kan een moslima mij verplichten,een foto,waar ze toevallig op voor komt,te wissen op mijn smart phone omdat ik haar niet betaald heb voor het maken van die foto?Ze wou er zelfs een proces voor aanspannen en dreigde me door haar broers te laten afranselen.

  10. Duidelijke tekst Mark!! Fotograferen en publiceren daar zit het verschil. Laatst op tv bij de Rijdende Rechter nog iets gezien.
    Een dame begon een eigen bedrijf en jatte een foto van het Internet en gebruikte die voor haar eigen bedrijf. De fotograaf van de foto heeft het gemerkt en sleepte haar voor de rechter nadat ze geen 200 euro wilde betalen. Van de rechter moest ze 500 betalen ook omdat ze de foto had verminkt door ‘ verboden te kopiëren’ weg te snijden.

  11. Let op : in veel landen willen mensen absoluut niet gefotografeerd worden. Dat geldt ook voor allochtonen in onze direkte omgeving. Als je het vraagt stemmen ze vaak wél toe.

  12. Dag Ruud,

    Wat is in het licht van je bovenstaande ‘wat wel en niet mag’ artikel jouw opvatting over het ‘fotoverbod’ op de Wallen? Aanleiding is http://www.rtlnieuws.nl/nederland/prostituees-op-de-wallen-klaar-met-fotograferende-voorbijgangers
    De toeristen maken de foto’s voor eigen gebruik en niet voor publicatie en commercieel gebruik. De straten zijn openbaar terrein en de prostituees zitten juist voor de ramen om vanaf de straat gezien te kunnen worden. Zou een ‘fotoverbod’ rechtsgeldig? Het bericht maakt melding van stickers op de ramen, maar dat is nogal wat anders dan een officieel ‘verkeersbord’ van de gemeente in de straat. Het genoemde argument dat de gevolgen van publicatie ‘desastreuze gevolgen’ zou kunnen hebben lijkt erg op jouw beschreven situatie van de ten onrechte ziekgemelde werknemer.

  13. Dag Herman,

    Alhoewel dit natuurlijk met straatfotogafie niet zo veel te maken heeft, is het in ieder geval in Nederland zéér zeker toegestaan mensen die iets “uithalen” of zich met verboden zaken bezig houden te fotograferen. Fotograferen mag in ieder geval altijd. Als je dit soort foto’s vervolgens aan de politie overhandigd dan zal deze dergelijke foto’s zéker gebruiken indien nodig. Dat is dan trouwens géén publiceren.

  14. mag je personen fotograferen en naar de politie sturen ?bv iemand fotograferen(of personen) voor een bewijs te hebben

    • Raar of niet, in 2003 vond de Hoge Raad dat opnamen gemaakt door een detective-bureau als bewijs konden dienen in een strafzaak, dat deze beelden als “onrechtmatig verkregen” werden benoemd (en dus onbruikbaar voor het openbaar ministerie) omdat een burger de wet schond bij het verzamelen. Dit moet eerst gemeld worden bij de politie of andere opsporingsambtenaren voor het maken van de video/foto.

      Dit geldt ook voor een beveiligingscamera, deze opnames zijn ook illegaal tenzij je een bordje plaats bij bijvoorbeeld de entree van de ruimte waar opnames maakt worden, dat er vanaf hier beveiligingscamera’s aanwezig zijn. De persoon in kwestie kan dan kiezen om weg te gaan of deze voorwaarden de accepteren.

Laat een bericht na

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

OVER ONS

De Rooij Fotografie is het kenniscentrum voor fotografie en fotobewerking in Nederland. Sinds 2011 worden er cursussen gegeven aan ruim 4000 fotografie liefhebbers per jaar. Lees verder…

Klantenservice
Veelgestelde vragen
Contactgegevens
Adverteren
Algemene voorwaarden
Privacybeleid

SOCIAL MEDIA

MELD JE GRATIS AAN VOOR FOTOGRAFIE TIPS (2x MAAND)

top
© COPYRIGHT 2011 - 2020 DE ROOIJ FOTOGRAFIE