Studiofotografie wordt vaak geassocieerd met een egale achtergrond en zacht, gecontroleerd licht. Dat is niet zonder reden. In een studio heeft de fotograaf volledige controle over de lichtbronnen en kan het licht heel precies worden ingesteld. Toch hoeft studioverlichting helemaal niet zacht of voorspelbaar te zijn.
Door harde lichtbronnen, reflectieschermen en zelfgemaakte lichtvormen te gebruiken, ontstaan juist verrassende schaduwen en patronen. Daarmee kan een studioshoot een heel andere uitstraling krijgen. Een zomerse sfeer, spannende schaduwen of een smalle lichtstraal kunnen bijvoorbeeld gewoon in de studio worden nagebootst.
In dit artikel wordt uitgelegd hoe creatief met studioverlichting kan worden gewerkt en welke materialen daarvoor gebruikt kunnen worden. En ja, dat kan ook soms met huis-tuin-en-keuken materiaal!
Inhoud van dit artikel:
1. Inspiratie voor de fotoshoot
2. Werken met reflectieschermen
3. Licht sturen met een gobo
4. Zelf een gobo maken
5. Tips om zelf aan de slag te gaan
6. Slot: ontdek de mogelijkheden van licht
Inspiratie voor de fotoshoot: zonnig licht
Voor creatieve lichtopstellingen kan inspiratie uit de dagelijkse omgeving komen. Denk bijvoorbeeld aan een warme zomerdag waarop de zon door de bladeren van een boom schijnt. De bladeren zorgen voor speelse schaduwen op de grond of op een muur.
Ook een smalle lichtstraal die tussen gebouwen door op straat valt, kan interessant zijn. Het licht en de schaduw zorgen voor een duidelijke vorm en kunnen een foto meer diepte geven.
Dit soort natuurlijke lichtsituaties kunnen in een studio worden nagebootst. Het voordeel daarvan is dat het resultaat veel beter te controleren is. Er hoeft bijvoorbeeld geen rekening te worden gehouden met bewolking of het tijdstip waarop de zon staat.
Bij een modeproductie kan dit goed werken wanneer een collectie een zomerse of natuurlijke uitstraling nodig heeft. Door de juiste lichtvorm te combineren met styling, locatie en pose ontstaat een beeld dat veel verder gaat dan een standaard studiofoto.
Werken met grote reflectieschermen
Een eenvoudige manier om met licht te experimenteren is het gebruik van grote reflectieschermen, ook wel polyboards genoemd. Deze schermen worden normaal gesproken gebruikt om licht te reflecteren of juist tegen te houden.
Door een harde flitser achter een scherm te plaatsen, kan het scherm juist worden gebruikt om het licht gedeeltelijk tegen te houden. Hierdoor ontstaat een duidelijke schaduw in het beeld.
Een interessante variant ontstaat wanneer twee polyboards naast elkaar worden geplaatst. Door de schermen niet volledig tegen elkaar aan te zetten, blijft er een smalle opening over.
Wanneer een harde flitser achter deze opening wordt geplaatst, ontstaat een smalle lichtbundel. Het resultaat lijkt op een zonnestraal die door een kleine opening naar binnen valt.
De positie van het model ten opzichte van deze lichtbundel heeft vervolgens veel invloed op het eindresultaat. Wanneer het model precies in de lichtstraal staat, ontstaat een heel ander beeld dan wanneer alleen een deel van het gezicht of lichaam wordt geraakt.
Dit laat goed zien dat niet alleen de lichtbron belangrijk is. Ook de afstand tussen de lichtbron, het materiaal, het model en de camera bepaalt hoe de schaduwen uiteindelijk zichtbaar worden.
Licht sturen met een gobo
Voor het creëren van vormen en schaduwen wordt in de fotografie en filmwereld ook gebruikgemaakt van een zogenaamde gobo. De term staat voor een object dat tussen een lichtbron en het onderwerp wordt geplaatst om het licht gedeeltelijk tegen te houden.
Een gobo kan bijvoorbeeld de vorm van een raam hebben. Wanneer een harde lichtbron hier doorheen wordt gericht, ontstaat een patroon dat lijkt op zonlicht dat door een raam naar binnen valt.
Er kunnen ook organische vormen worden gebruikt. Denk aan bladeren, takken of abstracte patronen. Hierdoor ontstaat een speels licht en schaduwspel dat vooral bij modefotografie veel mogelijkheden biedt.
Een gobo hoeft bovendien niet altijd een professioneel product te zijn. Met eenvoudige materialen kan hetzelfde principe worden toegepast.
Zelf een gobo maken
Professionele gobos en speciale lichtvormers zijn verkrijgbaar voor verschillende soorten studioverlichting. Voor een creatieve testshoot is het echter niet noodzakelijk om direct in dure apparatuur te investeren.
Een groot stuk stevig karton kan bijvoorbeeld al voldoende zijn. Door verschillende vormen uit het karton te snijden, ontstaat een zelfgemaakt patroon waar het licht doorheen kan vallen.
Een eenvoudige variant is het uitsnijden van verschillende ronde en organische vormen. Het karton kan vervolgens met een statief rechtop worden geplaatst tussen de flitser en het model.
Achter het karton wordt een harde lichtbron geplaatst. Het licht valt vervolgens door de uitgesneden vormen heen en projecteert deze patronen op het model of de achtergrond.
Het mooie van deze techniek is dat er eindeloos kan worden geëxperimenteerd. Grotere openingen zorgen voor andere vormen dan kleine openingen. Ook de afstand tussen de flitser, de gobo en het model heeft invloed op de scherpte van de schaduwen.
Hoe dichter de gobo bij het model staat, hoe duidelijker de vormen zichtbaar kunnen worden. Door de gobo verder van het model te plaatsen, kan het licht zachter en diffuser worden.
Tips om zelf aan de slag te gaan
Creatief werken met licht hoeft niet ingewikkeld te beginnen. Een enkele harde flitser en een materiaal dat het licht gedeeltelijk tegenhoudt, kunnen al voldoende zijn om verschillende effecten te creëren.
Begin bijvoorbeeld met een eenvoudig patroon. Maak vervolgens meerdere foto’s waarbij alleen de positie van de lichtbron wordt veranderd. Daarna kan hetzelfde worden gedaan met de positie van het model.
Ook de positie van de camera speelt een belangrijke rol. Wanneer de camera recht op het lichtpatroon staat, ontstaat een ander effect dan wanneer de camera vanuit een hoek fotografeert.
Bij modefotografie is het daarnaast belangrijk om rekening te houden met de kleding. Sterke schaduwen kunnen bepaalde details van een kledingstuk verbergen. Dat hoeft geen probleem te zijn wanneer sfeer belangrijker is dan het volledig tonen van het product. Voor een webshopfoto is een dergelijke lichtopstelling meestal minder geschikt.
Creatief licht werkt daarom vooral goed wanneer het doel van de foto vooraf duidelijk is. Voor een campagne of editorial kan een uitgesproken lichtopstelling juist helpen om een sterkere visuele identiteit neer te zetten.
Een ander voordeel is dat een creatieve lichtopstelling niet afhankelijk is van het weer. Een merk dat een zomerse collectie wil fotograferen, hoeft daarvoor niet per se naar een zonnige locatie. Met de juiste lichtbron en lichtvorm kan een zonnige sfeer ook in een studio worden gecreëerd.
Daarnaast kunnen kleine aanpassingen zorgen voor veel verschillende beelden. Alleen al het verplaatsen van de lichtbron, het model of de camera kan een compleet andere foto opleveren.
Slot: ontdek de mogelijkheden van licht
Studiofotografie hoeft dus niet te betekenen dat iedere foto met hetzelfde zachte licht wordt gemaakt. Juist door te experimenteren met harde lichtbronnen, reflectieschermen en zelfgemaakte lichtvormen ontstaan beelden met meer karakter.
Het belangrijkste is daarbij niet welke apparatuur wordt gebruikt, maar hoe het licht wordt ingezet. Een eenvoudig stuk karton kan soms al een verrassend effect opleveren.
Voor modefotografie biedt creatief licht bovendien veel mogelijkheden om een collectie een eigen sfeer te geven. Door licht niet alleen te gebruiken om een onderwerp zichtbaar te maken, maar ook als onderdeel van de compositie, wordt het een belangrijk onderdeel van het beeld zelf.
Met dank aan het team
Voor deze productie werkte modefotograaf Chantal van den Broek samen met model Jools van Brooklyn Management, modestylist Inola Ramaker en MUAH Anne van Deelen. De shoot vond plaats bij Eleven Creative Studio in Oss.
