Als we op onze vrije dag willen gaan fotograferen, hopen we dat we het mooie licht van een heerlijk zonnetje kunnen meenemen in onze foto. Helaas hebben we vrije dagen met mooie weersomstandigheden niet voor het uitkiezen en moeten we het vaak doen met het weer en het licht dat we die dag krijgen. Maar blijf vooral niet thuis tijdens bewolkte, regenachtige dagen, want je zult ontdekken dat je zelfs bij ongunstige lichtomstandigheden mooie foto’s kunt maken. Je zult ondervinden dat slecht licht eigenlijk niet bestaat!
Inhoud van dit artikel:
1. Diffuus licht
2. Overbelichten
3. Histogram
4. Bescherming van apparatuur
5. Gebruik accessoires
6. Tot slot
Diffuus licht
Een bewolkte lucht, met of zonder regen, zorgt voor diffuus licht. Het felle zonlicht wordt tegengehouden door de wolken en het licht wordt gelijkmatig verstrooid over het landschap. Door het indirecte licht verdwijnen harde schaduwen en contrasten. In plaats van een wit parapluutje of een diffuser zorgen de wolken nu voor zacht diffuus licht op het onderwerp. Dit zorgt weer voor mooie, gelijkmatige kleuren.
Een nadeel van grijze bewolking is wel dat de achtergrond minder mooi belicht is en dat er een saaie, donkere lucht in beeld komt. Maar zoals een beroemde uitspraak luidt: “Ieder nadeel heeft z’n voordeel”. Een grijze lucht is ideaal om over te belichten.
Overbelichten
Overbelichten betekent dat de sensor in de camera méér of zelfs téveel licht ontvangt dan de belichtingsmeter in de camera als de juiste belichting ziet. Maar hoe bepaalt een belichtingsmeter wat de juiste belichting is?
De belichtingsmeter van de camera meet automatisch het licht dat op het onderwerp reflecteert. Daarvoor moet het onderwerp wel binnen het geselecteerde AF-veld in het beeld liggen. Vervolgens bepaalt de camera, in combinatie met de ingestelde diafragma en de ISO, hoeveel licht er nodig is voor de juiste en ideale belichting op de sensor, de sluitertijd. Maken we gebruik van een langere sluitertijd dan de belichtingsmeter aangeeft en valt er te veel licht op de sensor, dan spreken we dus van overbelichting.
⬇️ Volgens de camera de juiste belichtingstijd
⬆️Onderbelichting ⬆️Overbelichting
Door een langere sluitertijd te gebruiken bij een saaie, grijze lucht wordt de lucht veel lichter en misschien zelfs wit. Met een lichte achtergrond krijgt het onderwerp alle aandacht en komen kleuren beter tot hun recht. Door een subtiele overbelichting (niet meer dan twee stops) krijg je mooie, lichte en zachte kleuren.
Deze foto is gemaakt op een regenachtige dag. Door overbelichting is de grijze lucht een lichte achtergrond geworden. De pinksterbloem heeft zachte, roze kleuren en de vlinder krijgt nu alle aandacht.
Helaas was er geen mooie zonsondergang, maar kwam er een flink wolkendek boven het klaprozenveldhangen. Door overbelichting ontstonden uitgebeten witte vlakken,waardoor een paar bloemstelen niet meer zichtbaar waren en twee klaprozen in de lucht lekente zweven.In het fotobewerkingsprogramma zijn de kleuren iets levendiger gemaakt.
Histogram
Tijdens het fotograferen met overbelichting kun je het beste het histogram van de camera in de gaten houden. Het histogram is een grafiek die de verdeling van de helderheid van de afbeelding weergeeft. De horizontale as loopt van zwart aan de linkerkant, via schaduwen, middentonen en hooglichten, tot aan wit aan de rechterkant.
Let erop dat het histogram bij overbelichten niet te ver naar rechts verschuift. Raakt het histogram de rechterkant, dan ontstaan uitgebeten witte vlakken die achteraf niet meer hersteld of bewerkt kunnen worden in een fotobewerkingsprogramma.
Bescherming van apperatuur
Niet alle camera’s en objectieven zijn weather sealed. Zorg dus dat je weet, vóór je tijdens een regenbui gaat fotograferen, of je camera én objectief weersbestendig zijn. Elektronica en vocht gaan immers niet goed samen. Voor camera’s en objectieven die niet weather sealed zijn, bestaan speciale regenhoezen. Je kunt ook een stevige plastic zak openknippen en over de lens en de camera schuiven. Als je laag bij de grond fotografeert, kun je ook een paraplu boven de camera plaatsen. Een doorzichtige of een witte paraplu is dan wel een pré, aangezien hier nog licht doorheen schijnt.
Vergeet ook niet jezelf te beschermen tijdens koude en regenachtige dagen, zeker bij laag-bij-de-grondfotografie! Een regenbroek en extra warme kleding zijn dan geen overbodige luxe.
Gebruik accessoires
Voordat je naar buiten gaat, check ook even of je een (macro)statief, een led-lampje en een polarisatiefilter mee in de tas hebt. Deze accessoires kunnen namelijk goed van pas komen tijdens regen en donkere lichtomstandigheden.
(Macro)statief
Ga je overbelichten tijdens de donkere lichtomstandigheden van grijze en regenachtige dagen, dan kan de sluitertijd zodanig lang worden dat gebruik van een (macro)statief gewenst is. Dit voorkomt dat je met onscherpe foto’s thuiskomt.
Led-lampje
Om het onderwerp beter of extra te belichten, is een led-lampje een handig hulpmiddel. Het led-lampje geeft continu licht, waardoor je de effecten gelijk op de liveview kunt zien. De meeste led-lampjes hebben bovendien de mogelijkheid om de lichtintensiteit aan te passen. Het led-lampje dat gebruikt is bij het bovenstaande oranjetipje heeft een snoetje, waardoor je heel gericht alléén het onderwerp kunt belichten.
Polarisatiefilter
Tijdens regenachtige dagen ontstaan (storende) lichtreflecties door de regendruppeltjes die op bladeren, bloemen, maar ook op insecten gevallen zijn. Met een polarisatiefilter kun je ongewenste lichtreflecties verminderen of verwijderen.
Een polarisatiefilter bestaat uit twee glaselementen, de achterste filter wordt op de lens gedraaid en de voorste kun je oneindig draaien. Door aan het voorste glaselement te draaien, beïnvloed je de zichtbaarheid van spiegelingen en lichtreflecties. Het tempert en/of verwijdert niet alleen storende schitteringen in de foto, maar zorgt daarnaast ook voor contrastverhogingen, waardoor de kleuren meer verzadigd en intenser worden.
Tot slot
Ook tijdens saaie, grijze en regenachtige dagen kun je fotograferen. Door overbelichting verander je een grijze lucht in een lichte achtergrond, waardoor het onderwerp alle aandacht krijgt en de kleuren mooi blijven. Je zult op een andere manier naar licht gaan kijken en hierdoor creatiever gaan fotograferen. Dit biedt weer nieuwe kansen en mogelijkheden. Slecht licht bestaat dus eigenlijk niet!
Blijf dus niet binnen als het een beetje regent. Bescherm wel je apparatuur als deze niet weersbestendig is en vergeet ook jezelf niet van beschermende kleding te voorzien. De enige uitdaging bij macrofotografie kan de windkracht zijn, maar tja… dat geldt ook tijdens mooie, zonnige dagen!
